“Stentler kalp hastalığını ortadan kaldırmaz!”

Kalp damar tıkanıklığın girişimsel temel tedavisi stent takma işlemidir. Birçok hasta stent takıldıktan sonra sağlıklarına kavuşmakta, ancak takiplerini ihmal etmektedir. Oysaki stent tedavisi ile hastalık kesin olarak yok olmaz.

Stentlerin özellikle ilk yıl içinde tekrar tıkanma riski mevcuttur. En kalitelisi dahi optimal tedavi ve sağlıklı hayat koşullarının sağlanmasına karşın ilk yılda %10 tekrar tıkanma riski vardır. Dikkat edilmediği takdirde bu oran %50 lere kadar çıkabilmektedir.

Bu nedenle hastalar, hastalığın tekrar etmemesi için aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri gerekir.

• İlaçlar aksatılmamalıdır. Özellikle işlemden sonraki dönemde hastalara önemli sayıda ilaç tedavisi verilir ve bazen hastalar bu sayıyı çok görüp tedaviyi aksatabilirler. Özellikle erken dönemde aksatılacak kan sulandırıcılar erken dönemde tıkanmasına yol açabilir
• Sigaradan uzak durulmalıdır. İşlem sonrası şikayetleri düzelen hastalar sigaraya devam edebilmeketedir. Sigara içimi ile stentin tıkanma riski ikiye katlanır.
• Şeker hastalığının sıkı kontrolü şarttır. Şeker hastalarında stentlerin tekrar tıkanma oranı daha fazladır. İşlemden sonrası hastalarda kan şekerinin sıkı takibi ve gerekli ilaç tedavisinin düzenlenmesi şarttır.
• Tansiyon değerlerinin kontrolü stentin uzun vadede açık kalmasını etkiler. Kan basıncı kontrol altında olmayan kişilerde özellikle stentin uç noktalarından tekrar tıkanma oluşabilmektedir. Bu nedenle tuzun kısıtlanması ve verilen tansiyon ilaçlarının düzenli kullanılması önemlidir.
• Yağlı gıdalardan uzak kalınmalıdır. Kolesterol yüksekliğinin stent tıkanması üzerine olumsuz etkisi net olarak gösterilmiştir. Stent takılan hastalar, yağlı gıdalardan, katı yağ ve kızartmalardan uzak durmalıdır. Kötü kolesterol düzeyi (LDL) 70 in altına indirilmesi açıklığı açısından faydalıdır.
• Düzenli egzersiz yapmak damar yapısını korur ve stentin uzun vadede açık kalmasını sağlar. Hastaların egzersizle stent yerinden oynar korkusunun aslı yoktur.

Sağlıkla ilgili diğer yazılarıma gözatın

Kalp Sağlığı ilgili videolarıma youtube kanalımdan ulaşabilirsiniz.

2-3 hafta önce yayınlanan kalp damarlarına takılan stentlerle ilgili yazılarım epeyce ilgi çekti. Okurlardan bir çok soru geldi. Bu ha fta 10 başlık altında topladığım bu soruları kısa da olsa cevaplamaya çalışacağım

1- Stent kalp krizini önler mi?

Bu soruya cevabım hem “evet” hem de “hayır”. Kalp krizinin başlangıcında veya kalp krizinin geldiğini haber veren bir durum varsa, stent takılması krize yol açmakta olan damarı açar ve kalbin hasar görmesini önler. Bu durumda stentler hayat kurtarıcıdır.

Eğer hastanın bir şikâyeti yoksa ve yapılan testlerde kalpte kan akımının yetersiz olduğunu gösteren bir sonuç çıkmamışsa, anjiyo damarda darlık gösterdi diye stent takmak kalp krizi riskini azaltmaz. O nedenle “check up” için “kansız anjiyo” yapıp, darlık bulunursa hemen stent takılması doğru değildir. Önce darlığın kana akımını engelleyip engellemediği araştırılmalıdır.

2- Stent takıldı, kolesterol ilacını bıraktım!

Bu okur büyük bir hata yapmış. Stent takılması veya baypas ameliyatı yapılması damar darlıklarını giderir ama darlıklara yol açan esas hastalığı tedavi etmez.Damar sertliği dediğimiz hastalığın damarın başka yerlerinde yeni tıkanmalara yol açmasını önlemek için önlem almak gerekir.

Kolesterol düşürücü olan statin grubu ilaçlar bu önlemlerden biridir. Kesinlikle doktora danışmadan bırakılmaması gerekir. Stent takılan veya baypas ameliyatı olan bir kişi, statin ilaçlarının yanı sıra, başta asprin olmak üzere doktorunun tavsiye ettiği tüm ilaçları düzenli olarak almalıdır.

İlaçlar kadar, hatta daha önemli olan, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kiloyu koruma ve sigara içmeme gibi damar sertliğiyle mücadelenin temel taşlarını oluşturan tavsiyelere özenle uyulmalıdır.

3- Doktorum damarın stent için çok ince dedi!

Yetişkinlerin çoğunda kalbi besleyen her 3 damarın başlangıcında kanın aktığı bölümün genişliği en az 3-4 milimetredir.

Kalbi besleyen damar bir ağacın gövdesinin dallanmasına benzer biçimde giderek incelen dallar verir. Dalların uç bölgelerinde damar çapı 1 milimetrenin altına iner.

1.5 milimetre çapındaki damara yerleştirilebilecek küçüklükte stent var ama, çoğu zaman doktorlar 2 -2.5 milimetreden küçük damarlara stent koymak istemezler.

Çünkü, küçük çaplı stentlerde bir kaç ay içinde yeniden daralma riski yüksektir. Bir başka neden de ince dalların beslediğı kalp alanının küçük olmasıdır.

Bu kadar küçük bir bölgede oluşacak olan kansızlık ciddi bir tehlike doğurmaz ve ilaçlarla tedavi edilebilir.

4- Stent ne kadar dayanır, ilerde değiştirmek gerekir mi?

Stent takıldıktan sonraki ilk yıl içinde daralmazsa daha sonra tıkanma riski çok düşüktür.  Kalp damarına takılan stentin kırılması çok enderdir.

Metalden yapılmış olan stentlerin eskimesi söz konusu değildir. Bu nedenle değiştirmek gerekmez. Kaldı ki, değiştirmek mümkün değildir. Damara bir kere yerleştirildi mi stenti ameliyatla damara hasar vermeden çıkarmak çok güçtür.

Özellikle işemden sonra bir yıl geçmişse vücut yeni ürettiği hücrelerle üstünü örttüğü stenti kendi parçası haline getirdiği için çıkarmak söz konusu değildir.

5- Stent mi taktırayım baypas ameliyatı mı olayım?

Ayrı bir yazı konusu olabilecek bu soruya kısa olarak hastanın durumuna bağlı diye cevap verebilirim.

Kalbi besleyen 3 damar ve dallarındaki darlıkların yerleri, özellikleri, kalpte başka sorunlar oluup olmadığı, hastanın varsa diğer sağlık sorunlarının ciddiyeti, ne tür bir müdahale yapılması gerektiğini belirler.

Her 3 damarda karmaşık ve ağır tıkanıklıklar varsa bir çok doktor baypas ameliyatını tercih eder. Özellikle kalp kası zayıflamışsa ya da ciddi kalp kapak hastalığı söz konusuysa ameliyat tercih edilir.

Buna karşılık stentle tam olarak açılabilecek darlıkların varlığında, özellikle bir veya bir kaç stentle çözülebilecek bir sorunsa, stent ile tedavi iyi bir seçenektir.

Kalp krizi sırasında stent koyma ameliyata tercih edilir. Üç damardan biri ve bazı durumlarda ikisi darsa stent yerleştirmek daha uygun olabilir.

6- Sen diyabetlisin, stent yerine baypas olmalısın dediler!

Şeker hastalarında kalp damar darlıkları özel bir önem arz eder. Çünkü diyabetlilerde damar sertliği diyabeti olmayanlara göre daha erken başlar ve daha hızlı ilerler. İlaç tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda kalbin kanlanmasını düzeltmek kalp krizi ve ölüm riskini azaltır.

Bu alanda yapılan araştırmalar eğer diyabeti olan bir hastanın kalbindeki 3 damarda da ciddi darlıklar varsa bu hastalar baypas ameliyatından daha fazla yarar gördüklerini ortaya koydu. Bazı durumlarda 2 damar bile dar olsa bu yol tercih edilir. Eğer darlıklar çok yaygın değilse stentle tedavi daha uygun olabilir. Hangi yol seçilecek olursa olsun, damar sertliğiyle mücadele çok sıkı tutulmalıdır.

İlaç tedavisi ve hayat tarzı değişiklikleri kalp krizi ve ölüm riskininin azaltılmasında en az stent ve baypas kadar, hatta daha büyük rol oynar.

7- Hindistan’da üretilen stenti taksalar olur mu?

Stentin nerede imal edildiği, üretici firmanın hangisi olduğu önemli değildir. Önemli olan kullanılacak olan stentin işe yaradığının ve güvenli olduğunun kanıtlanmış olup olmadığıdır.

Stent tellerinin hangi metalden yapıldığı, kalınlıkları, stentin tasarımı, üstündeki ilaç, hatta ilacın bağlandığı ince plastik tabaka bile tedavinin başarısı açısından önemlidir.

Yeni bir stent piyasaya verilmeden mutlaka daha önce etkinliği ve güvenliği kanıtlanmış olan stentle karşılaştırılmalı, ancak başarılı bulunduğu zaman piyasaya sürülmelidir. Kısacası, takılacak stentin nerede üretildiği değil etkinliğini ve güvenirliliğini kanıtlayan araştırmalara bakılmalıdır.

8- MR çektirirken, güvenlikten geçerken sorun olur mu?

Dünyada yaygın olarak kullanılan kalp stentlerinin büyük çoğunluğu modern MR cihazlarının yaydığı güçlü manyetik alandan etkilenmezler. Yine de, MR cihazına girmden önce takılmış olan stentin özellikleri görüntülemeyi yapacak olan doktor tarafından bilinmelidir.

Kalp damarlarındaki stentler çok küçük oldukları için hava alanlarındaki ve diğer yerlerdeki güvenlik denetimlerinde kullanılan cihazlarda sorun yaratmazlar. İncecik tellerden yapılmış olan bir stenteki metal bir diş dolgusunda kullanılan metalden fazla değildir.

Yine de hastanın stent takıldığı zaman doktorun verdiği küçük kartı cüzdanında taşımasında yarar vardır.

9- Safra kanalıma stent takıldı, kalptekine benzer mi?

Stent, telden yapılmış, iki ucu açık silindir şeklinde kafes gibi bir tıbbi cihazdır. Kalp ve damarların dışında bir çok organda kullanılan stentler vardır.

Yemek borusunda, safra yollarında, idrar yolarında çeşitli nedenlerle oluşmuş darlıkları açmak için kullanılırlar.

1990ların başında kalp damarları için özel yapılan stentler piyasaya çıkmadan önce kardiyologlar, çapları ve boyları uygun olduğu için safra yolları için yapılmış olan stentleri kullanırlardı. Modern stentler kadar olmasa da damarı açık tutmakta işe yarıyorlardı.

10- Baypaslarımdan  biri tıkanmış, stent takılabilir mi?

Baypas ameliyatlarında bacaktan alınarak aort damarı ile kalbi besleyen damarlar arasına dikilen toplar damarlarda yıllar geçtikçe darlıklar oluşur.

Stentler bu tip darlıkların tedavisinde başarıyla kullanılırlar.
İkinci bir baypas ameliyatının riskinin yüksek olduğu göz önüne alınacak olursa stenin sağladığı ameliyatsız çözüm bir çok hastaya haklı olarak çok cazip gelir.

Baypas damarlarına takılan stenlerin yeniden daralmasına, kalbin kendi damarlarına takılan stentlere göre biraz daha sık rastlanır. Ayrıca problem çıkarmaya başlayan baypas damarının bir bölümü düzeltilse de çok geçmeden başka bir bölümünde darlık oluşabilir.

Sağlıkla ilgili diğer yazılarıma gözatın

Kalp Sağlığı ilgili videolarıma youtube kanalımdan ulaşabilirsiniz.

” Balon stent uygulanan seçilmiş hastalarda aynı gün içinde dahi taburculuk mümkündür”

Kalp damar hastalıkları ülkemizde ve dünyadaki 1. numaralı ölüm sebebidir. Özellikle ülkemizde yürütülen bilinçlendirme çalışmalarıyla korunmaya yönelik tedbirlerin artması ve sağlığa ulaşımın kolaylaşması sonrası kalp damar hastalıklarının tedavisinde ciddi bir artış olmuştur. Anjiyografi sonrası saptanan ciddi damar hastalıkları balon stent işlemi yada bypass ameliyatı ile tedavi edilmektedir. Son dönemlerde piyasaya sürülen yeni malzemeler, tanıtılan yeni teknikler ve tecrübeli hekim sayısının artmasıyla daha önceleri bypass ameliyatı ile tedavi edilen hastalar artık balon stent yöntemi ile ameliyatsız sağlıklarına kavuşmaktadır.

Son zamanlarda balon stent işlemi ve bypass cerrahisini karşılaştıran bir çok araştırmada hastaların ölüm oranları benzer bulunmuştur. Balon stent işleminde sıkça karşılaşılan tekrar tıkanma ve tekrar girişim oranları yeni jenerasyon ilaçlı stentlerle birlikte ciddi azalma göstermiştir. 10 yıl öncesine kadar stent takılmasının kılavuzlar tarafından kesin önerilmediği sol ana koroner damar darlıklarında bile kılavuz değişikliğe gitmiş ve uygun hastalarda balon stent işleminin bypassa alternatif olarak tercih edilebileceği belirtilmiştir.

Özellikle bacaktan alınan damarlarla yapılan bypass ameliyatlarında, 10 yıllık damar açıklığı oranı % 50 civarındadır. Genç hastalarda bu durum yeniden girişimi kaçınılmaz hale getirmektedir. Bu nedenle genç hastalara bypass kararı alırken bir değil, bin kez düşünmek gerekir. Özellikle uzun ardışık stent takılması sonrası gelişen tekrar daralma riski ve damarın bypassa uygunluğunun kaybolması yeni gelişen eriyen stent teknolojisi ile aşılmıştır. Bu nedenle genç hastalarda bypass, teknik olarak balon stent işleminin iyi sonuç veremeyeceği yada yüksek riskli olacağı durumlarda daha çok tercih edilmelidir.

Bypass daha çok şeker hastalarında ve kalp fonksiyonları bozulmuş hastalarda daha iyi sonuç vermektedir. Klasik üç ana kalp damarında darlık saptanmış hastaları bypassa vermek doğru değildir. Damarların uç kısımları yaygın hasta olanlarda bypassın faydası kısıtlıdır. Yine küçük bir bölgeyi besleyen ince damarlara bypass yapmak teknik olarak zor olabilir. Kriz nedeniyle hasar görmüş ve canlı doku kalmamış bölgeye yapılacak bypass ta olumlu sonuç vermeyecektir.

Sonuç olarak bypass, çoklu damar hastalarında, darlık sonrası damar yapısı iyi olan, şeker hastaları ve kalp yetersizliği hastalarında daha çok tercih edilmelidir. Özellikle genç hastalarda çoklu damar hastalığı olsa bile hasta balon stent işlemi açısından özellikle değerlendirilmelidir. Ayrıca mevcut diğer hastalıkları nedeniyle anestezi açısından risk teşkil eden hastalarda balon stent işlemi tek çıkar yol olmaktadır.

‘’Eriyen stent veya eriyen scaffold olarak tanımlanan tedavi platformu, metal stentleri tarihe karıştıracak gibi görünüyor’’

Tıkayıcı kalp damar hastalıklarının tanı ve tedavisindeki yenilikler teknolojiye paralel olarak gelişmeye devam ediyor. Balon anjiyoplasti ile 1977 de başlayan süreç  metal stentler  ve sonrasında da ilaç kaplı stentlerin geliştirilmesiyle hızlı bir ivme kazandı. Bu yenilikçi tedaviler ile koroner bypass ameliyatlarına giden hasta sayısında ciddi azalma olurken, girişimsel kardiyologlar ve cerrahlar daha kompleks hastalarla  karşılaşmaya ve girişim yapmaya başladı. Özellikle çoklu stent takılan ve full metal-jacket olarak tabir edilen girişimlerde gözlenen tekrarlayıcı tıkanıklıklara girişim kimi zaman imkansız hale gelebiliyordu. Bu noktadan hareketle tamamen eriyen stent fikrine yönelik yapılan çalışmalar son dönemlerde sonuç vermeye başladı ve tamamiyle eriyen stentler kardiyologların vede hastaların kullanımına sunuldu.

Birçok firma eriyen stentler konusunda araştırma yaparken, Abbot firması bu konuda daha erken davranarak Absorb BVS jenerik ismiyle piyasaya ürününü sürdüi. Eriyebilen dikişlerde kullanılan polylactide materiyalinden yapılan stentin tamamiyle erimesi 4 yılı bulsada, yapılan araştırmalar 18. ayda stent takılan bölgeye greft bağlanabileceğini gösteriyor. Erken dönemdeki işlem başarısı ve takipteki tekrar tıkanma riskleri metal stentlerle eşdeğerken; belli bir süre sonra stentin eriyip kaybolması koroner damarların eski orijinal yapısına dönmesine imkan vermekte ve özellikle stent normal doku sınırında anormal hücresel cevabın gelişmesine de engel olmaktadır. Eriyen stentlerin temel kullanım yerinin diffüz damar hastalığı olması ve tek hastada çoklu stent gereksinimi ile işlem maliyetinin çok yüksek boyutlara varması bu dönemdeki kullanımda kısıtlayıcı faktör olarak görülmektedir. Zaman içerisinde piyasaya sunulan ürünlerin artışı ile muhtemel maliyetin düşmesi, eriyen stent kullanımını standart hale getirecektir.

Tedavide çığır açan bu platform yapı olarak farklı olduğundan, tanımlamada  stent yerine geçici stent veya daha sıklıkla scaffold (iskele) terimi kullanılmaktadır ve BVS(bioresorbable vascular scaffold) olarak ifade edilmektedir.  Stentleme terimi yerine de bazı klinisyenler scaffoldlama terimini tercih etmektedir.

Eriyen stent veya scaffold, hangi terim kullanılırsa kullanılsın, bu gelişme koroner tıkanıklıkların tedavisinde devrim niteliğindedir. Eriyen stentlerle yapılan işlem teknik olarak standart stentleme işlemine göre farklılık göstermektedir ve işlemin tecrübeli ellerde yapılması başarıyı arttıracak ve istenmeyen komplikasyonların önüne geçecektir. Eriyen stentler periferik damar hastalıklarının tedavisinde de kullanıma sunulmuştur.

Kansız anjiyografi, 10, 6 yada 4 saniyede anjiyografi terimlerini sıklıkla duymaktayız. Bu terimlerin hepside de bilgisayarlı tomografi (BT) ile yapılan koroner anjiyografi kastedilmektedir. Aslında işlem 15-20 dakika arasında sürmektedir. Bahsedilen saniyelerle ölçülen zaman, işlem sırasında alınan kesit süresini göstermektedir. Gelişen teknoloji ile birlikte 2*64 kesitli tomografi cihazlarının kullanıma girmesiyle kesit alma süresi 4 saniyeye kadar inmiştir. Kesitler alındıktan sonra, bilgisayarda tekrar bir değerledirme yapılarak 3 boyutlu görüntüler elde edilmektedir.

BT ile yapılan koroner anjiyografi nin doğruluk değeri yüksek olup, tarama testi için idealdir. Damardaki darlıkları direk göstermenin yanı sıra, damar duvarlarındaki kireçlenmeyi gösteren kalsiyum skorlaması ile hastalığın seyir riski açısından da önemli bilgiler verir. Ayrıca kalp boşluklarını ve kalbin kasılma fonksiyonlarınıda göstermektedir. Değerlendirmelerin tecrübeli bir radyolog ve bir kardiyoloğun birlikte yapmasıyla hata payı minimale inmektedir. BT koroner anjiyografi tarama dışında, stent takılan veya bypass yapılan hastalarda takip içinde oldukça faydalıdır.

BT anjiyografi işlemininin normal bir BT incelemesine göre çok farkı yoktur. Hasta işlem sonrası günlük hayatına hemen dönebilmektedir. İşlem sırasında kullanılan opak madde toplardamara takılan ince bir plastik iğne yolu ile verilir ve damarda oluşabilecek kanama riski minimaldir. İşlem sırasında kalp hızının yüksek olması görüntü kalitesini bozan temel faktördür. Bu sebeple kalp hızını yavaşlatan ilaçlara işlem sırasında ihtiyaç duyulabilir. Geliştirilen yüksek kesitli BT cihazlarıyla çekim hızının artmasına bağlı olarak bu problemde çözülmüş görünmektedir.

BT anjiyografi sonrası damarlarında darlık izlenmeyen hastaların ek tetkik yaptırmasına gerek yoktur. Ancak, orta-ileri derecede darlık saptanan hastaların standart anjiyografi yöntemiyle tekrar değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, darlık ihtimali yüksek olan, muayene sırasında yapılan eko-efor-nükleer tıp testlerinde yüksek olasılıklı kalp damar hastalığı öntanısı konulan hastaların direk anjiyografi olması daha mantıklı görünmektedir.

Kalp anjiyografisi başlıklı programı youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz…

El bileğinden yapılan koroner     anjiyografi, hasta açısından daha konforlu  olup, kanama komplikasyonları kasıktan yapılan anjiyografi işlemine göre daha azdır. Bununla birlikte tecrübeli hekim ve özellikli malzeme gerektiren bir yöntemdir.

Son zamanlarda el bileğinden yapılan koroner anjiyografinin popülaritesi ülkemizde artmakta olup, çoğu sağlık programında ve reklamlarda yeni bir işlemmiş gibi lanse edilmektedir. Aslında bu yöntem uzun zamandır kullanılmakta olup, çoğu Avrupa ülkesinde hastaların yarısından fazlası koldan koroner anjiyografi olmaktadır. Hasta için oldukça konforlu bir yöntemdir. Hasta yatağa bağlı kalmamakta ve işlem sonrası hemen ayağa kalkabilmektedir. Stent işlemi uygulanan hastalarda da el bileğindeki kılıf hemen çekilmekte ve özelleşmiş el bileği bantlarıyla kanama kontrolü rahatlıkla yapılabilmektedir. Kasıktan yapılan stent işlemlerinde bacağın yaklaşık 12 saat hareketsiz kalması gerekliliği düşünüldüğünde, bu yöntemin hasta açısından artısı net olarak anlaşılabilir. Sadece anjiyografi yapılan hastalar genellikle  2 saat sonunda taburcu olabilmektedir. Ayrıca bacaktan yapılan işleme göre kanama komplikasyonlarına daha az rastlanmaktadır. Bununla birlikte, tecrübesiz hekimler tarafından yapılacak bir işlem kolda operasyon gerektirebilecek ciddi sıkıntılar oluşturabilir.

Koldan yapılan koroner anjiyografide, el bileğinin giriş yeri olarak kullanıldığı yöntem anlaşılmalıdır. Dirsek yada koltuk altının giriş yeri olarak kullanıldığı anjiyografiler tercih edilmemekte olup, komplikasyon riski daha fazladır ve ancak seçilmiş vakalarda bu yönteme başvurulmaktadır.

Koldan anjiyografi her iki koldan da yapılabilir. İşlem öncesi elin kanlanmasını değerlendirmek için Allen testi uygulanır. Bu testin normal olması, eli besleyen diğer atardamarında gelişmiş olduğunu gösterir ve işlem güvenli şekilde yapılabilir. Kasıktan yapılan işlemle karşılaştırıldığında, el bileğindeki damar ince yapıda olup; iğneyle damara girilmesi daha zordur ve tecrübe gerektirmektedir. Ayrıca bu damar spazm dediğimiz büzüşmeye meyilli olup, uzayan vakalarda damar duvarı büzüşme sonrası katetere sıkıca yapışarak komplikasyon riskini arttırabilmektedir. Koldan yapılan anjiyografinin temel zorluğu olan bu durum, kullanılacak ilaçlar, özelleşmiş ince çapta kateter kullanımı ve  tecrübeli ellerde işlemin kısa sürede sonlandırılması ile aşılabilir. Ayrıca bazı hastalarda özellikle omuz bölgesinde seyreden atardamardaki anatomik varyasyonlar nedeniyle işlem zorlaşabilir. Özel manevralar ile bu sorun aşılamazsa diğer el bileği veya kasık bölgesi alternatif olarak kullanılabilir.

El bileğinden anjiyografi işlemi damar yapısı normal olarak değerlendirilen her hastaya yapılabilir. Allen testi bozuk olan, el bileğindeki nabız zayıf hissedilen, daha öncesinde bypass yapılmış, kompleks girişim nedeniyle büyük çapta kateter kullanılacak hastalarda kasık bölgesinden giriş yöntemi tercih edilmelidir.

Kalp anjiyografisi ile ilgili temel bilgiler youtube kanalımızda yer alan bu programda…

Koroner kalp hastalığı (kalp damarlarının tıkanıklığı veya daralması) son dönemlerde ülkemizde sıklığı artmakta olan bir hastalıkdır.

Koroner kalp hastalığı kalp adalesini besleyen ve koroner arterler olarak adlandırılan atardamarların daralma veya tıkanması ile kan akımının kısmi yada tam kesilmesine bağlı olarak ortaya çıkan hastalıklara denir. Koroner kalp hastalığı; göğüs ağrısı (sol omuz ve sol kola yayılabilir) , egzersiz kapasitesinin kısıtlanması, çabuk yorulma , eforla gelen nefes darlığı, bayılma ve nadir vakalarda ani ölüm gibi bulgulara sebep olabilir. Koroner kalp hastalığı tanısında EKG, kan testleri, efor testi, ekokardiyografi, nükleer kardiyolojik incelemeler, manyetik rezonans, çok kesitli tomografi gibi çeşitli testler kullanılır. Koroner damarların yapısını en iyi gösteren tanı aracı koroner anjiografidir. Koroner anjiografi işlemi sonrasında herhangi bir işlem yapılmaksızın ilaç tedavisine karar verilebilir. Uygun darlık veya tıkanıklıkları açmak için girişimsel tedavi olarak balon anjiyoplasti ve/veya stent uygulanabilir ya da koroner bypas ameliyatı önerilebilir.

Balon anjiyoplasti ve stent uygulamaları; ameliyatsız, lokal anestezi ile ciltten bir damar yoluyla girilen ve özel kateterler, balon ve stent malzemeleri kullanılarak yapılan bir işlemdir. Hasta için konforlu bir yöntem olup, kişinin hastanede kalış süresini azaltmakta ve hasta daha erken dönemde günlük yaşamına dönebilmektedir. İşlem için genellikle kasık damarları kullanılmaktadır. İşlem başlangıcında kasık bölgesinden 1-2 cm’lik küçük bir kesik açılır. Bu kesik içinden kateter denen ince bir tel vasıtasıyla bacak atar damarına ulaşılır. Tel damarın içinden dolaşım sistemi boyunca devam eder ve tıkanık damarın yakınına geldiğinde, kateter üzerinde olan küçük balon şişirilir. Şişirilen balon tıkanan damarı açar, damar açıldıktan sonra balon söndürülür ve geri çekilir. Bu işleme kısaca balon anjiyoplasti denir. Aynı damarın ileride tekrar tıkanma riskini azaltmak için balon anjiyoplastiden sonra uygun vakalarda darlık olan bölgeye stent yerleştirilir. Girişimsel tedavi adı altında bahsettiğimiz bu işlemler damar yapısı uygun olan hastalarda, koroner bypas ameliyatı için iyi bir alternatif tedavi yöntemi olmaktadır.

Girişimsel tedavinin başarıyla uygulandığı diğer bir yer akut myokard enfarktüsü (kalp krizi) ile hastaneye başvuran hasta grubudur. Bu grup hastalar çoğunlukla göğüs ortasında ezici ağrı ( bu ağrı çoğu kez boyun, çene, kulaklar, kollar ve bileklereyansır, daha nadir olarak, kürek kemiklerinin ortasında ya da batın bölgesinde seyreder), nefes darlığı, soğuk ter ve gri ten rengi, baş dönmesi, mide bulantısı ve kusma, genel halsizlik ve ölümün yakın olduğuna dair korku hissi gibi belirtilerle hastaneye başvururlar. Hastanın ilk değerlendirme ve tetkikler sonrasında myokard enfarktüsü tanısı konan hastalarda bir sonraki tedavi yöntemi belirlenir. Başlıca iki tedavi şekli damardan verilen trombolitik (pıhtı eritici) ilaç tedavisi veya primer ptca denilen koroner anjiografi sonrasında enfaktüse sebep olan tıkalı damarın balon ve stent işlemleriyle açılması yöntemidir. Primer ptca genel olarak bakıldığında konvansiyonel trombolitik (pıhtı eritici) tedaviye göre daha iyi sonuçlar vermektedir. Özellikle hastaneye erken dönemde başvuran hastalarda sonuçlar daha iyi olmaktadır. Bu nedenle kalp krizini hatırlatan şikayetleri olan hastaların vakit kaybetmeden kardiyoloji merkezi olan bir sağlık kuruluşuna başvurmaları önerilmektedir.

Bu yazı başlığı ile ilgili çektiğimiz programı youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz.

Damar sertliği nedeni ile koroner arterlerin hangi bölgesinin ne kadar daraldığını ve /veya tıkandığını tesbit edebilir. Damar darlık veya tıkanıklıklarını tespit ederek tedavinin gerektiği gibi yönlendirilmesini sağlar. İşlem esnasında kalp boşluklarınıza da ulaşılacağı için kalp kateterizasyonu ile kalp kapaklarının ve duvarlarının çalışmasındaki kusurlar da gösterilebilir. Kalp delikleri gibi doğumsal kalp hastalıklarının teşhisi için de kullanılabilir.

Koroner anjiografi bir kateter laboratuvarında yapılır. Anjiyografi yapan doktor genelde sağ kasık, bazı durumlarda sol kasık veya kolunuzdaki damarınıza ince bir plastik tüp yerleştirir. Daha sonra bunun içerisinden kateter adı verilen uzun, daha ince ve bükülebilir bir plastik tüp geçirilerek damar içerisinde ilerletilir. Koroner damarlarınızın çıktığı aort (ana atardamar) bölümüne ulaşıldığında kontrast madde denilen bir boya maddesi koroner damarlarınızın içine enjekte edilir. Böylece görülebilir hale gelen koroner damarlarınızın o sırada hareketli filmi çekilir. Bu anjiyografi filminiz daha sonra izlenerek koroner damarlarınızdaki problem ortaya konmuş olur.

Sizi sürekli takip eden veya poliklinikte muayene olduğunuz kardiyoloji uzmanı size anjiografi yapılmasına karar verir. Bu karar genellikle muayene ve çeşitli testlerden sonra alınmaktadır. Anjiyografi yapılacak hastalar işlem günü hastaneye aç şekilde gelirler. Daha öncesinde ilaç kullanıyorsa hangisinin kullanılıp kullanılmayacağı konusunda doktorundan bilgi almalıdır. Ayrıca hazırlık açısından sağ kasığın tıraş edilip hastaneye gelinmesi faydalı olacaktır.

Anjiografi işlemi öncesi genellikle hastalara sakinleştirici ilaç verilmekte ve o şekilde kateter laboratuarına alınmaktadır. İşlem sırasında hasta tamamen uyanıktır. İşlem sırasında öncelikle İşlemin uygulanacağı kasık (bazı durumlarda kol) bölgesine  lokal anastezi yapılarak buradaki atardamara ince bir plastik tüp yerleştirilir. Bu işlem sırasında hastalar hafif  ve önemsiz ağrılar tarifleyebilirler. Sonra bu tüp içerisinden uzun, daha ince, bükülebilr bir plastik tüp olan kateter damar içerisinde ilerletilir ve koroner damarların çıktığı aort bölümüne ulaşılır. Aort vücutta kalpten çıkan ana kan damarıdır. Hastalar  kateterin bu ilerlemesinin farkında olmazlar. Ayrı kateterler ile sağ ve sol koroner damarların ağzına girilerek kontrast madde enjeksiyonu yapılır ve koroner damarların değişik açılardan filmi çekilir. Daha sonra başka bir kateter sol kalp boşluğuna (sol ventrikül) girilir ve pompa ile daha büyük miktarda kontrast madde enjekte edilerek sol kalbin filmi çekilir. Bu sırada ateş basması şeklinde sıcaklık hissi çogu zaman duyulur; bulantı da olabilmektedir. Ancak bu his ağrısızdır ve kısa zamanda sona erer. Bu son kateterin çıkarılmasıyla anjiyorafi işlemi tamamlanmış olur. Her bir kateterizasyon için gereken süre farklıdır. Ancak bahsettiğimiz komplikasyonsuz bir koroner anjiografi yaklaşık 15 dakika sürmektedir.

İşlem sırasında kullanılan kontrast madde kalp ve koroner damarlar içerisindeki kan akımını boyayarak damarların görünür hale getirilmesini sağlar. Genelde, bir yan etkiye yol açmaz. Ancak bazı insanlar kontrast maddeye allerjik olabilir. Ciltte kızarıklık, kaşıntı veya daha ciddi, inceleme sırasında tedavi edilebilir belirtiler ortaya çıkabilir. Alerjik bünyeye sahip veya öncesinde alerjik reaksiyon geçiren hastaların bu durumu işlem öncesinde doktorlarına söylemesi gelişebilecek yan etkileri en aza indirir.

Anjiyografiden sonra hastanın kasığına yerleştirilmiş olan plastik tüp çıkarılır ve damar giriş yerinin kapanması için 10 dakika kadar üzerine baskı uygulanır. Bu süre kanama durumuna göre uzayabilmektedir. Daha sonra bandaj yapılarak hasta servise alınır. İşlem yapılan bölgeye kum torbası konulur ve hastadan 6 saat işlem yapılan bacağını hareketsiz bırakması istenir. Komlikasyonsuz durumlarda 6 saat sonra hasta mobilize edilir, aynı gün veya bir gün sonrasında taburcu edilir. Kesin çıkış zamanı doktor tarafından belirlenir. İşlem yerindeki bandaj ertesi gün sökülebilir. İşlem yerinde hafif bir morluk veya şişlik oluşabilir.

Anjiografi sonucuna göre;  ilaçla tedavi, balon anjiyoplasti(damarı balonla genişletme ve/veya stent koyma) veya by-pass ameliyatı tedavi şekillerinden biri uygulanır.

Kalp anjyografisi ve balon stent sürecini anlattığımız programı youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz..

Hemen paniklemeyin, moral bozukluğuna hiç gerek yok. Ameliyat olmuyorsunuz. Farzedin ki sizden tomografi, endoskopi benzeri bir tetkik istenmiş. Koroner anjiografi sadece bir tanı yöntemidir, tedavi edici etkisi yoktur.

Koroner anjiografi kalp damar darlıklarının gösterilmesinde gelişen teknolojik yeni yöntemlere rağmen ‘’altın standart’’ tetkik ünvanını korumaktadır.

Koroner anjiografi, kalbi besleyen damarların kontrast madde denilen boyalı bir sıvı verilerek röntgen ışınları yardımıyla görüntülenmesidir. İşlem ortalama 15-20 dakika sürmektedir. Kesinlikle bir ameliyat değildir. Hasta anestezi almamakta, işlem sırasında doktorla konuşabilmektedir.

Koroner anjiografi için nasıl bir hazırlık yapmalıyız?

Öncelikle, işlem ile ilgili doktordan ayrıntılı bir açıklama almakta fayda vardır. Bu şekilde hem hastanın stresi azalır, hemde anjiografiye hazır bir şekilde hastaneye geliş mümkün olur.

Hasta kullandığı ilaçları kesinlikle kesmemelidir. Kullanılmaması gereken tek ilaç kanı sulandıran ‘coumadin’ dir. Genellikle kapak hastalığı ve ritim bozukluklarında kullanılan bu ilacın kesilme süresi ile ilgili doktordan bilgi alınmalıdır. Anjiyografinin yapılış saatine göre şeker hastalarının kullandığı ilaçların işlem sabahı alınmaması gerekebilir. Hasta kullanmakta olduğu ilaçlarıda yanında hastaneye getirmeyi unutmamalıdır.

Koroner anjiografi için genellikle kasık damarları giriş noktası olarak kullanılmaktadır. Kasık bölgesine yapılan lokal anestezi sonrası damara kanul denilen bir kılıf yerleştirilir ve işlem bu kanul içerisinden yapılır. Anjiyografi olacak hastaların hastaneye gelmeden önce banyo ve kasık traşlarını mutlaka yapmaları gerekmektedir. Son yıllarda kol damarları kullanılarak anjiografi yapan merkezlerin sayısı artmaktadır. Genellikle el bileğindeki damar giriş noktası olarak kullanılmaktadır ve hastalar anjiyografi sonrası 2 saat içinde taburcu olabilmektedir. Anjiografi işlemi bittiğinde kasık yada kol damarlarına konulan kanul çıkarılır ve giriş yerine yaklaşık 10-15 dakika bası uygulanır. Sonrasında bu yer pansumanla kapatılır ve üstüne kum torbası konularak hasta takip edilir. Kasık damarları kullanılarak anjiyo olan hastalar 6 saat sonunda komplikasyon yoksa taburcu edilirler. Son yıllarda anjiyografi sonrası damardaki giriş yerinin özel bir cihazla kapıtılması yöntemi çoğu merkezde uygulanmaktadır. Bu yöntemde ‘’angioseal’’ denilen bir cihazla damardaki iğne giriş yeri klipslenmekte ve hasta 2 saat sonrasında evine gidebilmektedir. Bu yöntemle kasık bölgesinde gelişebilecek kanama komplikasyonu en aza inmektedir.

Hastaneye gelirken aksi söylenmedikçe aç gelinmeli, önceden yapılmış tetkikler getirilmeli sağlık güvencesi olan hastalar karnelerini yanında bulundurmalıdır. Hasta pijama, terlik gibi kişisel eşyalarını yanına almalıdır.

Hastaneye yatış sonrası hastalardan böbrek ve kanama fonksiyonlarını değerlendirmek için kan alınır, genel muayene yapılır. Hastalara işlem öncesi kan sulandırıcı aspirin ve sakinleştirici ilaç verilir, sonrasında da işlem için anjiyografi salonuna alınır.

Anjiyografide kullanılan boyalı maddeye alerji 1000 de 1 görülmekte olup, bu oran işlem öncesi yapılacak tedavi ile daha da azaltılabilmektdir. Bu nedenle alerjik bünyeye sahip olanlar, önceki tetkiklerinde kullanılan boyalı maddeye karşı alerji gelişen hastalar mutlaka doktorlarına durum hakkında bilgi vermelidirler.

Hastalar anjiyografi salonuna alındıktan sonra sırtüstü şekilde masaya uzanır, anjiyografi için girişim yapılacak bölge steril madde ile silindikten sonra, hastanın üstü steril örtü ile kapatılır. Hastalar genellikle ağrı hissetmez. Lokal anestezi sırasında geçici ağrılar ve anjiyografi sırasında sıcak basmaları ve hafif bulantı hissedilebilir. İşlem sırasında hastaların şikayetlerini doktorlarına belirtmeleri gerekir.

Anjiyografi sonrası hastalar takip için yataklarına alınır. Kasık ve kol damarına takılmış olan kanül çıkartılır. 10-15 dakikalık bası sonrası baskılı bandaj ile damarın giriş noktası kapatılır. Kum torbası konulur ve 2-6 saat sonrasında hastalar taburcu edilir. Hastalara anjiyografi sonrası 2-3 günlük istirahat önerilir. Hasta evde işlemden 24 saat sonra bandajları çıkarabilir ve banyo yapabilir. Kasık bölgesinde küçük çapta morluklar özellikle şişman kişilerde gelişebilir ve bir süre sonra kendiliğinden düzelir. Kasık bölgesinde şişlik, bacakta soğukluk ve ağrı gelişmesi, iğne yerinde akıntı ve kanama olması olağan değildir ve bu durumlarda hasta doktoruna başvurmalıdır.

Anjiografi sonrası damarlardaki darlık derecesine göre ilaç tedavisi, balon-stent tedavisi veya ameliyatla tedavi kararlarından biri verilir. Balon-stent kararı verilen hastalarda tedavi anjiografi ile aynı zamanda yapılabilir. Balon-stent işlemi uygulanan hastalar genel olarak 1 gün takip edildikten sonra taburcu edilirler.

Madem koroner anjiyografi bu kadar rahat ve kısa sürede yapılıyor; herkese anjiyografi uygulayalımmı?

Koroner anjiyografi de diğer tıbbi tetkikler gibi komplikasyon riski taşımaktadır. Anjiyografi sırasında ortalama ölüm riski 1400 vakada 1 ( % 0,07) olup genellikle yaygın damar hastalığı olan kişilerde gelişmektedir. Yine kalp krizi ve felç riski 1000 vakada 1 dir. Anjiyografi sırasında özellikle yaşlı kişilerde kalbi besleyen damarlarda zedelenme ( % 0,1) ve acil ameliyat ihtiyacı olabilmektedir. Daha sık gözlenen komplikasyonlar ise geçici olup giriş yerinde kanama, morarma ve şişlik, ritim bozuklukları, bulantı, kusma, tansiyon düşmesi ve tansiyon yükselmesidir. Komlikasyon riskleri göz önüne alınarak sadece ihtiyaç duyalan kişilere koroner anjiyografi yapılmalıdır. Koroner anjiyografiyi EKG çekimi gibi rutin tarama testi olarak kullanmak doğru değildir.

Anjiyografi için de tamamen tehlikesiz, hiçbir şey olmaz demek mümkün değil. Ama ‘Anjiyo tehlikeli’ gibi bir düşünceyi akla getirecek bir durum da yok ortada.

KİMLERE KORONER ANJİYOGRAFİ YAPILIR?

Yapılan muayene ve tetkikler sonrası kalbi besleyen damarlarda darlık şüphesi olanlara

Kalp krizi geçirenlere

İlerlemiş kalp kapak hastalığı olanlara koroner anjiyografi yapılmalıdır.